Noord-Brabant in de twintigste eeuw – een canon

Van een achtergestelde, verzuilde regio naar een bloeiende moderne provincie in 100 bekende en onbekende mijlpalen.

1900 Ziekenpot Philips, eerste ziektekostenverzekering voor werknemers
1901 Nutricia zuivelfabriek opgezet in Cuijk met het doel de hoge zuigelingensterfte tegen te gaan
1902 Trek van landloze plattelanders naar de stad; sociale zorg voor werknemers door Brabantse fabrieken als katholieke plicht
1903 Meisjesinternaat Regina Coeli opgericht in Vught, het latere taleninstituut
1904 Muziekinstrumentenfabriek M.J.H. Kessels in Tilburg maakt bloeitijd door, leverancier van fanfare, harmonie en binnen- en buitenlandse militaire muziekkapellen
1905 Eerste octrooi aangevraagd door Philips voor elektrische gloeilamp
1906 Voorbereiding zaligverklaring Peerke Donders
1907 Salomon Heertjes wordt opperrabijn in Den Bosch
1908 Debatten over vrouwenkiesrecht, Rooms-Katholieke/Brabantse verenigingen zijn tegen; alleen gezinshoofdenkiesrecht
1909 Philips’ geneeskundige dienst opgezet
1910 Grote stakingen van arbeiders in in de schoenenindustrie in Waalwijk (Langstraat)
1911 Eindhovens Dagblad  begint publicatie
1912 Oprichting Roomsch Katholieke Leergangen in Den Bosch
1913 Voetbalvereniging PSV opgezet
1914 Provinciaal elektriciteitsbedrijf (PNEM) opgezet
1915 CHV Veghel: inkooporganisatie voor mengvoeders en kunstmest van de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond (NCB)
1916 Kapelaan Binck initieert de Rooms-Katholieke Nederlandse Voetbalbond (RKNVB) in Den Bosch
1917 Terugkeer Belgische vluchtelingen, besef dat velen in Noord-Brabant zouden blijven
1918 Marechausseekazerne Asten in gebruik genomen
1919 “Kent uw plicht!” Brabantse media roept op massaal te stemmen op nummer 1 van de RK Lijst voor de provinciale verkiezingen
1920 Gemeentelijke herindelingen, 24 gemeentes verdwijnen in Noord-Brabant
1921 Dhr Sprengers pleit in de gemeenteraad van Ginneken voor vrouwelijke leden van de schoolcommissie
1922 Oprichting eerste Brabantse krachtsportvereniging Hercules door gewichtheffer/brandweerman Jan Mutsers
1923 Oprichting Organon in Oss door Saal van Zwanenberg
1924 Koepelkerk Sint Janskerk te Waalwijk gebouwd, ontworpen door HW Valk
1925 Norbertijnse pater Van den Elsen (“de boerenapostel”) overlijdt; streed voor een betere positie van boeren
1926 Oprichting De Melkindustrie Veghel (DMV)
1927 Margarinefabrikanten Van den Berg en Jurgens in Oss gaan samenwerken als Margarine Unie
1928 Gebouw Carmel College in Oss voltooid; gesticht door de karmeliet Titus Brandsma; nu Titus Brandsma Lyceum genoemd
1929 Margarine Unie in Oss fuseert met Lever Brothers tot Unilever; gedeeltelijk vertrek van Oss naar Rotterdam
1930 West-Brabantse suikerfabrieken vrijwel allemaal gesloten
1931 Start Moeders voor moeders, inzameling urine van zwangere vrouwen in tbv Organon
1932 Huub van Doorne richt autofabriek DAF op
1933 Bernadette Soubirous heilig verklaard, start Brabantse pelgrimages naar Lourdes
1934 De bende van Oss opgerold
1935 Slippens start zijn Groothandel in Koloniale Waren (Sligro) in Veghel
1936 Eerste bloemencorso in Zundert ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Wilhelmina
1937 Brabantia Nostra beweging pleit voor ontwikkeling en behoud “eigen” cultuur
1938 Joodse vluchtelingenstroom uit Duitsland na Kristallnacht, Brabantse media pleiten voor opname door rijke “rasgenoten”; wel verschillende inzamelingsacties gestart
1939 Vliegveld Welschap gevorderd vanwege de algehele mobilisatie
1940 Nederland in oorlog met Duitsland
1941 Feestelijke herdenking 25-jarig bestaan Tilburgsche Bond van Handboogschutterijen
1942 oprichting Konzentrationslager Herzogenbusch bij Vught
1943 Laatste jodendeportaties uit Brabant
1944 Operatie Market Garden: bevrijding van Noord-Brabant, grote verwoestingen in de provincie; Breda bevrijdt door Poolse divisie
1945 St. Anna diploma voor mode op meer dan 600 opleidingen te behalen, geïnitieerd door de rebelse Franciscaanse zuster Marie Joseph van den Eerden
1946 Eerste vrouwelijke burgemeester in NL: Truus Smulders-Beliën benoemd tot burgemeester van Oost-, West, en Middelbeers
1947 VVV Nieuws uit Eindhoven en Kempenland publiceert jaarverslag; opkomst regionaal toerisme
1948 Opvoering van het theaterstuk Vorstin des Volks, geschreven door  de Tilburgse schrijver Jan Derks in opdracht van de overheid
1949 Museum Jan Cunen in Oss geopend, in herinnering aan de gelijknamige archivaris
1950 Stichting Natuurpark de Efteling geopend in Kaatsheuvel
1951 Molukse gezinnen gehuisvest in Brabant in o.a. Lunetten, Donzel, Lage Mierde en Wouw
1952 KMA Breda opent de eerste moskee in Brabant, voor Indonesische cadetten
1953 Bloei van de Tilburgse wolindustrie; ruim 10.000 werknemers
1954 Eerste bloemencorso in Valkenswaard, ter herdenking aan de bevrijding
1955 zuster Marie van Uden behaalt universitair diploma Akoepedie, sticht een internaat voor slechthorende kinderen, St. Marie
1956 Technische Universiteit Eindhoven opgezet
1957 Grootschalige ruilverkaveling in de landbouw
1958 Eerste Brabantsedag in Heeze
1959 De Waalrese fotograaf Jan Bijnen overlijdt, laat ruim 500 stuks historisch beeldmateriaal na
1960 Peter Koelewijn and his Rockets zingen in Eindhoven: kom van dat dak af
1961 Bisschop Bekkers neemt maandelijks deel aan het tv-programma Brandpunt
1962 Het Amerikaanse bedrijf Mars opent een fabriek in Veghel
1963 Eerste Turkse gastarbeiders in Tilburg door de harmonie onthaald
1964 begin van de afbrokkeling van de verzuiling
1965 Deurnese psychiater Anna Terruwe gerehabiliteerd door de kerk na opschudding door zelfbevredigingsadvies aan religieuzen
1966 Het Evoluon geopend als educatief-technologische attractie
1967 Eindhovenaar Armand zingt: ben ik te min
1968 Opening Leeuwenpark Beekse Bergen
1969 Lenny Kuhr uit Eindhoven wint songfestival met De Troubadour
1970 groei van de intensieve varkens- en kippenhouderij in Noord-Brabant
1971 Provinciehuis Noord-Brabant opgeleverd, nog steeds het hoogste kantoorgebouw in Den Bosch
1972 De Geldropse wijk Tivoli wordt Eindhovens
1973 Wilde staking bij tapijtenfabriek BergOss
1974 De Eindhovense wielrenner Jan Plantaz neemt deel aan de Olympische Spelen in Helsinki
1975 Eerste raamprostitutie in Den Bosch in de Schilderstraat
1976 Eerste uitzending van Omroep Brabant
1977 Stijging van het aantal Brabanders van allochtone herkomst door gezinshereniging van gastarbeiders en de komst van Surinamers
1978 Eerste editie Tilburgse muurkrant; illegale anonieme tekstaffiches van linkse signatuur, verschenen tot 1995
1979 DMV Veghel fuseert met Campina tot DMV Campina
1980 Henk Krol en zijn partner publiceren als grap de eerste editie van de Gay Krant  voor de Eindhovense gaybar Du Masher
1981 Grote vredesdemonstratie, intiatief tot oprichting Komitee Kruisraketten Nee tegen de stationering van kruisraketten in Woensdrecht
1982 Eerste coffeeshop in Noord-Brabant opent; Ochtendgloren Tilburg
1983 Koninklijke Eijsbouts uit Asten levert nieuwe klokken aan de sint Servaasbasiliek in Maastricht
1984 De band Doe Maar besluit te stoppen vanwege het succes
1985 Paus Johannes Paulus II bezoekt Eindhoven en Den Bosch
1986 Hogeschool Tilburg wordt KUB, Katholieke Universiteit Brabant
1987 125 woonwagenkampen in Noord-Brabant; TNO doet onderzoek naar gezondheidsschade door milieuverontreiniging m.n. door autowrakken
1988 Jan Marijnisse uit Oss voorzitter van de SP
1989 Wielerploeg Sauna Diana neemt deel aan de Trump Tour in de VS
1990 Amazone Anky van Grunsven voor het eerst Nederlands kampioen
1991 Voetballer Pierre van Hooijdonk tekent voor NAC
1992 Stichting NOP koopt grondgebied in Oerle aan voor Papagaaienpark
1993 Faillissement van DAF, doorstart als DAF Trucks
1994 Pater en studentenpastor Van Kilsdonk uit Zeeland krijgt een onderscheiding van COC Nederland
1995 De eerste uitzending van De Mannen van de Radio (Pieter Bouwman, Hans Teeuwen, Theo Maassen) bij de VPRO
1996 Hercules-ramp op vliegbasis Eindhoven, 34 doden
1997 Manifest Brabant 2050, toekomstvisie op Noord-Brabant, uitgewerkt door commissaris van de koningin Houben en gedeputeerde Van Geel, met nadruk op duurzaamheid
1998 de Eindhovense Maaike Meijer hoogleraar Genderstudies in Maastricht en directeur van het Centrum Gender en Diversiteit
1999 TV-programma Big Brother, Bredanaar Ruud werd tweede, nadat of omdat de Brabantse telefoonlijnen overbelast waren geraakt

Dit overzicht is door mij gemaakt aan de hand van bekende en onbekende mijlpalen uit Brabant. Mis ik iets belangrijks? Laat een bericht achter!
***
Meer lezen over de vroege twintigste eeuw? Hier kun je lezen over psychiatrie, hier over de tweede wereldoorlog, en hier over een vrouw die leefde voor haar werk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *